Hand with pen over application form

ارزشیابی با مدل سنجش تکوینی(پروژه محور)

کارشناسان، ارزشیابی (‪Evaluation‬) را فرایند سنجش عملکرد یادگیرندگان و مقایسه‌ی نتایج حاصله از آن با اهداف آموزشی تعریف می‌کنند، هدف از ارزشیابی، تعیین میزان پیشرفت یا افت تحصیلی مهارت‌آموز و در نهایت تلاش دو طرفه‌ی مربی-مهارت‌آموز به منظور افزایش توانمندی‌ها و برطرف ساختن نقاط ضعف عملکردی آنهاست.

ارزشیابی های آموزشی با توجه به زمان و هدف به چهار دسته تقسیم می شوند: ارزشیابی آغازین، ارزشیابی تکوینی یا مستمر (‪ Formative Evaluation ‬، ارزشیابی تشخیصی وارزشیابی تراکمی، از میان این مدلهای ارزشیابی آنچه عمدتا به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی، یعنی برنامه یا روش آموزشی، مورد استفاده قرار می گیرد ارزشیابی تکوینی (مستمر) نام دارد.

سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای ،به منظور کیفی سازی آموزش، سنجش عملکردی (پروژه محور) را در ۸ گروه آموزشی و ۱۴ استاندارد و در مجموع ۶۵ پروژه طراحی شده، بصورت آزمایشی آغاز کرده است، در مرحله‌ی اول این طرح که در رشته های برق، ساختمان، تراشکاری، درودگری، فناوری اطلاعات، طراحی دوخت، تأسیسات و صنایع ساختمان، اجرا می‌شود، ۲۵ درصد از نمره نهایی آزمون، با روش ارزشیابی تکوینی در طول دوره بر اساس سه شاخص دانش، مهارت عملی و نگرش و اخلاق حرفه ای کارآموز توسط مربی تعیین می شود، در حقیقت اعمال طرح سنجش تکوینی، مدلی دقیق برای اندازه‌گیری میزان آموخته‌های مهارت‌آموز است که با هدف اعتماد و اعتبار بیشتر مدارک مهارتی دنبال می‌شود.

کارشناسان سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای اعتقاد دارند؛ آزمون‌های پروژه محوری که با رویکرد سنجش عملکردی و آزمون تکوینی انجام می‌شوند، در حقیقت تلفیقی از دانش و مهارت هستند که از طریق ارزشیابی پروژه‌های طول دوره، باعث اعمال نقش بیشتر و موثرتر مربیان در فرایند ارزیابی مهارت‌آموزان می‌شوند. آنها اجرای این طرح را راهکار هدایت نظام جامع آموزش و تربیت فنی،حرفه‌ای و مهارتی به سمت استاندارد سازی تعیین صلاحیت حرفه ای می‌دانند که در نهایت به تربیت مربی، آزمونگر و پژوهشگر ماهر منجر خواهد شد.

در نظام آموزش فنی و حرفه‌ای، ارزشیابی پروژه محور در طول دوره‌ی آموزشی اتفاق می‌افتد، بدین معنی ‌که نتایج حاصل از آموزش به عنوان دانش، مهارت و دستاوردهای عملی و رفتاری در حین زمان فعالیت آموزشی مربی و در ادامه‌ی جریانی که یادگیری مهارت‌آموز در حال تکوین و شکل گیری است، مشاهده می شود، با توجه به زمان ارزشیابى تکوینى که در ادامه‌ی فرایند آموزش، اتفاق افتاده است، یکی از مزایای مهم این شیوه‌ی سنجش، تاثیر آن در اصلاح وبهبود برنامه‌ی آموزش است.

از ویژگی‌های دیگر مدل ارزشیابی پروژه محور، پویایی، انعطاف و گستردگی آن است، تاثیر شگرف پروژه‌های عملی بر آموزش به دلیل کاربردی بودن، از یک طرف و اعمال خلاقیت و نوآوری بر آنها از طرف دیگر، درجه‌ی پویایی و انعطاف ارزشیابی تکوینی را نشان می‌دهد که علاوه بر این مزیت‌ها، بر خلاف محدودیت‌های شکلی و ماهیتی ارزشیابی‌های نهایی که بصورت سوالات کتبی، تستی و یا عملی انجام می‌شوند، از درجه آزادی عمل بیشتر و گسترش زمین بازی آن حکایت دارد.

تجربه نشان داده است که اعمال راهبرد ارزشیابى تکوینى یک مدل ارزشیابی اعتدالگراست، یعنی اگرچه از یک طرف پیشرفت فرایند فراگیری در همه‌ی مهارت‌آموزان را به دنبال دارد، از زاویه‌ای دیگر تاثیر این شیوه‌ی ارزشیابی، در مورد مهارت‌آموزانی که از استعداد و توانایى بلقوه‌ی کمترى برخوردار هستند، محسوس تر است و این درنهایت یعنی افزایش سیستماتیک بهره‌وری در منابع انسانی.

همانطور که ذکر شد؛ آشکار سازی نقاط ضعف روش تدریس مربی و پرده‌برداری از کمبودهای مهارتی موجود در آموخته‌های کارآموزان بخشی از مزیت‌های یک سیستم مبتنی بر ارزشیبابی پروژه محور است که در نهایت به علت داشتن زمان کافی برای جبران، به مربی-کارآموز امکان اصلاح و رفع مشکل می‌دهد، مزیت ممتاز دیگر پروژه محوری در آموزش‌های فنی و حرفه‌ای ترسیم یک تصویر کلی ازشخصیت فراگیر است تا مربی صرفا درحد میزان توانمندی از او انتظار داشته باشد، ایجاد انگیزه به منظور یادگیرى بیشتر ،کسب مهارت تفکر نقادانه و کاهش استرس را نیز می‌توان به مزیت‌های طرح سنجش تکوینی اضافه کرد.

Avatar

محمدسلیم عباسی

متولد ۱۳۵۱ کارشناس آموزش فنی و حرفه‌ای و مدرس دانشگاه، مهندس برق الکترونیک، کارشناس ارشد مدیریت دولتی گرایش تحول و دکترای زبان و ادبیات فارسی

محصولات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *